Een netwerkkabel lijkt een eenvoudig onderdeel, totdat de verbinding wegvalt, de snelheid tegenvalt of een kabel naast stroomleidingen moet lopen. Bij de keuze tussen een UTP of FTP kabel draait het daarom niet alleen om de prijs. De omgeving, kabellengte, gewenste snelheid en manier van afwerken bepalen welk type goed werkt.
Voor een standaard thuisnetwerk is UTP meestal de logische keuze. In een technische ruimte, kantooromgeving of installatie met veel elektrische apparatuur kan FTP juist de extra zekerheid bieden die nodig is. Het verschil zit in de bescherming van de aders tegen elektromagnetische storingen.
Een UTP-kabel heeft getwiste aderparen zonder extra afscherming. UTP staat voor Unshielded Twisted Pair. Door de aders per paar in elkaar te draaien, worden storingen al voor een groot deel beperkt. Dit type kabel is soepel, eenvoudig te verwerken en breed toepasbaar voor ethernetverbindingen in huis en kantoor.
Een FTP-kabel heeft naast de getwiste aderparen een folieafscherming. FTP staat voor Foiled Twisted Pair. Die folie helpt om externe elektromagnetische interferentie buiten de kabel te houden. Denk aan storing van voedingskabels, frequentieregelaars, zware apparatuur, ledverlichting of machines.
De afscherming van een FTP-kabel heeft alleen volledig nut als de hele verbinding daarop is ingericht. Gebruik dus afgeschermde RJ45-connectoren, een passend patchpaneel of wandcontactdoos en netwerkapparatuur met een geaarde aansluiting. Een afgeschermde kabel met niet-afgeschermde connectoren werkt meestal wel als netwerkkabel, maar de bescherming is dan beperkt of niet optimaal.
Ook bestaan er uitvoeringen zoals F/UTP, S/FTP en SF/UTP. Deze aanduidingen geven aan of er folie, vlechtwerk of afzonderlijke afscherming rond de aderparen aanwezig is. Voor de meeste toepassingen is de praktische keuze eenvoudig: UTP voor een normale, storingsarme omgeving en FTP wanneer extra afscherming nodig is.
Kies UTP wanneer de kabel binnenshuis loopt, niet langdurig strak naast stroomkabels ligt en wordt gebruikt voor gewone netwerktoepassingen. Denk aan een verbinding tussen modem, router, switch, computer, televisie, access point, gameconsole of NAS. UTP is vaak makkelijker door een leiding, buis of kabelgoot te trekken. Bovendien zijn UTP-connectoren en wandcontactdozen doorgaans eenvoudiger af te monteren.
Kies FTP wanneer de kabel door een meterkast, technische ruimte, werkplaats, serverkast of industriële omgeving loopt. Ook bij langere parallelle trajecten naast voedingskabels is afscherming verstandig. Leg een netwerkkabel bij voorkeur niet direct naast 230V-bekabeling. Is kruisen onvermijdelijk, doe dat dan zo veel mogelijk haaks. Dat beperkt de kans op beïnvloeding, ook bij UTP.
FTP is niet automatisch beter voor iedere situatie. De kabel is vaak stugger, dikker en lastiger te verwerken. Bij onjuiste montage kan een goed aangelegde UTP-verbinding betrouwbaarder zijn dan een FTP-installatie waarvan de afscherming nergens correct is aangesloten. Kies dus geen afscherming omdat het luxer klinkt, maar omdat de aanlegomgeving daarom vraagt.
UTP of FTP zegt iets over afscherming, niet rechtstreeks over de maximale datasnelheid. Daarvoor kijkt u naar de categorie van de kabel. Cat5e, Cat6, Cat6a en Cat7 komen het vaakst voor bij koperen netwerkkabels.
Cat5e is geschikt voor gigabit ethernet tot 1 Gbit/s en voldoet voor veel bestaande thuisnetwerken. Cat6 ondersteunt eveneens 1 Gbit/s en kan op kortere afstanden ook 10 Gbit/s halen, afhankelijk van de installatie en de omgeving. Voor nieuw aangelegde bekabeling is Cat6 daarom een gangbare basiskeuze.
Cat6a is ontworpen voor 10 Gbit/s tot 100 meter en is een goede optie voor kantoorbekabeling, serverruimtes, access points met hoge capaciteit en woningen waar u de installatie toekomstgerichter wilt maken. Deze kabel is meestal dikker dan Cat6 en vraagt meer ruimte in buizen en goten.
Cat7-kabel is altijd afgeschermd en biedt een hoge bescherming tegen storing. Voor een standaard router, switch en RJ45-aansluiting is Cat6a echter vaak al ruim voldoende. De prestaties van het netwerk worden namelijk ook bepaald door uw apparatuur, connectoren, patchpanelen en de kwaliteit van de montage. Een Cat7-kabel maakt een 1 Gbit/s-switch niet sneller.
Voor een korte verbinding van bijvoorbeeld router naar switch, laptop naar dockingstation of patchpaneel naar netwerkapparatuur gebruikt u een flexibele patchkabel. Deze heeft meestal soepele, fijnaderige koperen aders en is bedoeld voor veelvuldig bewegen.
Voor vaste bekabeling in muur, plafond, buis of kabelgoot kiest u installatiekabel met massieve aders. Die is stabieler over langere trajecten en bedoeld voor montage in LSA-stroken, keystone-jacks en wandcontactdozen. Gebruik geen flexibele patchkabel als vaste kabel door de woning. De kans op beschadiging en een minder betrouwbare afwerking is groter.
Let ook op de mantel. Voor binnengebruik is PVC gebruikelijk. In openbare gebouwen, vluchtwegen of omgevingen met specifieke brandveiligheidseisen kan halogeenvrije LSZH-kabel gewenst of voorgeschreven zijn. Voor buitengebruik heeft u een kabel nodig die geschikt is voor vocht, uv-straling en temperatuurschommelingen. Een gewone netwerkkabel voor binnen gaat buiten minder lang mee.
Bij FTP-bekabeling is de afmontage minstens zo belangrijk als de kabel zelf. Strip de buitenmantel voorzichtig, zodat de folie en aderparen niet beschadigen. Houd de aderparen zo lang mogelijk getwist. Wanneer u de aders over een te grote lengte uit elkaar haalt, neemt de bescherming tegen storingen af en kunnen hoge snelheden minder stabiel worden.
Gebruik bij een vaste installatie een afgeschermde keystone of wandcontactdoos die past bij de gekozen kabelcategorie. De folie of drain wire moet volgens de montage-instructie contact maken met de metalen afscherming van het component. Aan de andere zijde moet die afscherming via patchpaneel, switch of andere geschikte apparatuur goed worden doorverbonden en waar nodig geaard.
Een veelgemaakte fout is het combineren van een afgeschermde kabel met willekeurige kunststof RJ45-stekkers. Dat levert geen volledige FTP-verbinding op. Voor korte patchkabels is een kant-en-klare, afgeschermde kabel vaak de meest praktische oplossing. Voor een vaste installatie zijn keystone-jacks meestal overzichtelijker en betrouwbaarder dan losse RJ45-stekkers aan massieve installatiekabel.
De goedkoopste kabel is niet altijd de voordeligste. Kabels met CCA-aders, waarbij aluminium met een laagje koper is gebruikt, zijn minder geschikt voor een betrouwbaar netwerk. Kies bij voorkeur een netwerkkabel met volledig koperen aders, aangeduid als koper of CU. Dat is zeker relevant bij langere kabeltrajecten en bij Power over Ethernet, waarbij een access point, camera of deurbel via de netwerkkabel voeding krijgt.
Controleer daarnaast of de kabeldiameter past in de aanwezige buis. Een dikke Cat6a FTP-kabel met meerdere kabels door dezelfde leiding trekken kan lastig worden. Houd rekening met bochten, trekbelasting en een ruime buigradius. Te hard trekken of scherp knikken kan de aderstructuur beschadigen, ook als de buitenmantel onbeschadigd lijkt.
Test een vaste verbinding na montage met een kabeltester. Een eenvoudige tester laat zien of alle acht aders goed zijn aangesloten. Bij snelheidsproblemen is het verstandig ook te controleren op verkeerd afgemonteerde aderparen, beschadigde connectoren, een te lange kabelroute of netwerkapparatuur die slechts 100 Mbit/s ondersteunt.
Wie een kabel kiest op basis van de route en niet alleen op basis van de hoogste categorie, voorkomt veel herstelwerk. Voor een rustige woninginstallatie is een koperen Cat6 UTP-kabel vaak precies goed. Loopt de kabel door een storingsgevoelige omgeving of naast veel elektrische installaties, dan is een correct afgemonteerde Cat6a FTP-kabel een verstandige keuze.
