Een kabel die los onder een dakpan door naar binnen loopt, lijkt snel geregeld. In de praktijk is dat vaak precies waar lekkage, slijtage en storingen beginnen. Dit praktijkvoorbeeld zonnepanelen kabeldoorvoer laat zien hoe u de bekabeling van een kleine PV-installatie netjes, waterdicht en logisch naar de omvormer brengt.
De situatie: acht zonnepanelen liggen op een schuin pannendak. De omvormer komt op zolder, op ongeveer vier meter van het dakvlak. De DC-kabels moeten vanaf de panelen naar binnen, zonder scherpe bochten, zonder open ruimte rond de kabel en zonder een route die later onderhoud lastig maakt. Het doel is niet alleen dat de installatie werkt, maar ook dat dak en bekabeling jarenlang in goede conditie blijven.
Bij deze installatie komen twee kabels vanaf de zonnepanelen samen bij de bovenste rij dakpannen. Er is gekozen voor een speciale dakdoorvoerpan met een passende rubberen manchet. Zo blijft de aansluiting onderdeel van het dakvlak, in plaats van een noodoplossing tussen twee pannen.
De monteur bepaalt eerst de plek van de doorvoer. Die ligt zo dicht mogelijk bij het punt waar de kabels van de panelen samenkomen, maar niet pal onder een waterafvoer of op een plek waar regenwater zich ophoopt. Aan de binnenzijde moet bovendien voldoende ruimte zijn om de kabels zonder knik naar de omvormer te leiden. Een goede buitenlocatie is dus niet automatisch de beste doorvoerlocatie.
De dakpan wordt vervangen door de doorvoerpan. Daarna worden de kabels door de manchet gevoerd. De manchet moet strak genoeg aansluiten om water buiten te houden, maar mag de kabelmantel niet afknellen. Bij een doorvoer met meerdere kabels is het verstandig een uitvoering te kiezen die daar werkelijk voor bedoeld is. Twee kabels door één te klein gat persen beschadigt de afdichting en maakt inspectie lastiger.
Aan de zolderzijde wordt de kabel direct ondersteund en vastgezet. Daardoor hangt het gewicht niet aan de dakdoorvoer of de connectoren buiten. De kabel loopt vervolgens langs een vaste, bereikbare route naar de omvormer. Dat is overzichtelijker bij een storing en voorkomt dat de kabel later per ongeluk wordt geraakt bij isolatiewerk of een verbouwing.
De juiste oplossing hangt vooral af van het daktype, de plek van de doorvoer en het aantal kabels. Voor een pannendak is een dakdoorvoerpan meestal de nette keuze. Deze vervangt een bestaande pan en is verkrijgbaar voor verschillende panprofielen. Controleer daarom altijd of de vorm past bij uw huidige dakbedekking.
Bij een plat dak wordt vaak gewerkt met een kabeldoorvoer die op de dakbedekking wordt gemonteerd en zorgvuldig wordt afgewerkt. Daar is de aansluiting met de dakbedekking extra kritisch. Bitumen, EPDM en kunststof dakbedekking vragen niet altijd om dezelfde bevestiging of afdichting. Volg daarom het voorschrift van het doorvoer- en dakbedekkingssysteem, of laat dit deel uitvoeren door een vakpartij die met het betreffende dakmateriaal werkt.
Een geveldoorvoer kan een alternatief zijn als de kabelroute vanaf het dak naar een zij- of achtergevel logisch is. De doorvoer moet dan aflopend naar buiten worden geplaatst, zodat eventueel vocht niet naar binnen kan lopen. Ook hier geldt: voorkom scherpe randen, gebruik een geschikte doorvoertule en werk de buitenzijde waterdicht af.
Voor de DC-zijde van zonnepanelen gebruikt u kabel die geschikt is voor buitengebruik en UV-belasting. Deze kabel moet bestand zijn tegen temperatuurverschillen, vocht en langdurige blootstelling aan zonlicht. Gewone installatiedraad of standaard verlengkabel is hiervoor niet geschikt.
De benodigde aderdoorsnede wordt bepaald door onder meer het vermogen, de stroom, de lengte van het traject en de configuratie van de panelen. Bij een kort traject van het dak naar een omvormer op zolder kan een veelgebruikte PV-kabeldoorsnede passend zijn, maar neem dat niet zonder controle aan. Een langere kabel veroorzaakt meer spanningsverlies. Te dun dimensioneren kost opbrengst en kan ongewenste opwarming geven.
Let ook op de connectoren. Connectoren van verschillende fabrikanten of series lijken soms op elkaar, maar zijn niet altijd bedoeld om te combineren. Gebruik connectoren die bij elkaar passen en die correct met het juiste gereedschap zijn afgemonteerd. De kabeldoorvoer beschermt de route door het dak, maar lost een slecht gemaakte connectorverbinding niet op.
De meeste problemen ontstaan niet door de kabel zelf, maar door details in de montage. Een kabel mag bijvoorbeeld niet strak over een scherpe dakrand lopen. Gebruik een beschermende doorvoer of mantel waar de kabel een rand passeert. Houd daarnaast voldoende buigradius aan. Een harde knik kan de isolatie en de interne geleider belasten.
Maak buiten een kleine druiplus wanneer de route dat toelaat. Daarbij loopt de kabel eerst iets omlaag voordat hij naar de doorvoer gaat. Regenwater dat langs de kabel loopt, drupt dan eerder af in plaats van rechtstreeks richting de doorvoer te lopen. De lus moet wel ruim en netjes worden aangebracht. Een wirwar aan kabel is geen oplossing.
Bevestig de kabel met materiaal dat geschikt is voor buitengebruik. Standaard tie-wraps kunnen onder invloed van UV-straling bros worden. Kies kabelbinders, clips of bevestigingen die voor langdurig gebruik buiten zijn gespecificeerd. Plaats de bevestigingen zo dat de kabel niet kan schuren door wind of beweging op het dak.
Aan de binnenzijde is brandveilig en overzichtelijk afwerken net zo relevant. Leid de kabel niet los langs scherpe metalen delen en vermijd plekken waar deze warm kan worden of ingeklemd raakt. Een kabelgoot of beschermbuis kan helpen, zeker als de route door een bergruimte, technische ruimte of langs houten balken loopt.
Loop de volledige kabelroute na voordat de omvormer wordt aangesloten. Controleer buiten of de dakpan goed aansluit op de omliggende pannen en of de manchet rondom de kabel sluit. Kijk binnen of er geen spanning op de kabel of doorvoer staat en of de kabel overal degelijk is bevestigd.
Controleer ook of plus en min consequent zijn gemarkeerd en of de connectoren volledig zijn gekoppeld. Werk nooit aan DC-connectoren onder belasting. Een PV-installatie kan spanning leveren zodra er licht op de panelen valt. Voor het aansluiten, meten en in bedrijf stellen van de elektrische installatie is vakkennis nodig. Bij twijfel is een erkend installateur de veilige keuze.
Een extra aandachtspunt is de plaats van de omvormer. Een korte DC-route is gunstig, maar de omvormer heeft ook ventilatieruimte en een geschikte omgeving nodig. Hang hem niet in een afgesloten, extreem warme hoek alleen om één meter kabel te besparen. De beste kabelroute is altijd een combinatie van elektrische veiligheid, bereikbaarheid en een droge, degelijke doorvoer.
Soms is een kabeldoorvoer door het dak niet de slimste keuze. Ligt de omvormer bijvoorbeeld in een bijkeuken aan de andere kant van het huis, dan kan een route via gevel, schacht of bestaande technische doorvoer beter uitpakken. Dat hangt af van de kabellengte, de bereikbaarheid en de constructie van de woning.
Ook bij daken met kwetsbare of verouderde bedekking verdient het aanbeveling om eerst naar de staat van het dak te kijken. Een nieuwe zonnepaneelinstallatie op een dak dat binnen enkele jaren vervangen moet worden, leidt vaak tot extra werk en kosten. Plan dakonderhoud en kabeldoorvoer bij voorkeur in één keer goed.
Wie de materialen zelf verzamelt, doet er goed aan vooraf de complete route uit te tekenen: type dakdoorvoer, aantal kabels, benodigde lengte, connectoren, bevestigingsmateriaal en eventuele beschermbuis. Zo bestelt u gericht en voorkomt u dat een kleine ontbrekende component het werk op het dak stillegt. Een nette kabeldoorvoer valt nauwelijks op, maar bewijst zijn waarde elke keer dat het hard regent.
