Een televisie met alleen een optische uitgang, een versterker met tulpingangen of een hoofdtelefoon met een 3,5 mm stekker: met deze gids voor audio aansluitingen voorkomt u een kabel die fysiek past, maar geen geluid geeft. De juiste keuze begint niet bij de lengte of kleur van de kabel, maar bij de aansluitingen aan beide apparaten en het audiosignaal dat ertussen moet lopen.
Audioaansluitingen vallen grofweg uiteen in analoge en digitale verbindingen. Een analoge kabel verstuurt het geluid als elektrisch signaal. Denk aan een 3,5 mm jack, 6,35 mm jack, tulp of XLR. Dit type aansluiting komt veel voor bij hoofdtelefoons, actieve speakers, mengpanelen, versterkers en oudere apparatuur.
Een digitale aansluiting verstuurt audiodata. Optisch Toslink, coaxiaal S/PDIF, HDMI ARC of eARC en USB zijn bekende voorbeelden. Het apparaat aan de ontvangende kant zet die data om naar hoorbaar geluid, of geeft het digitale signaal door aan een geschikte decoder of versterker.
Dat verschil is bepalend. Een adapter verandert meestal alleen de fysieke aansluiting, niet het signaal. Een passieve adapter van optisch Toslink naar tulp werkt dus niet als omzetter van digitaal naar analoog geluid. Daarvoor is een actieve digitaal-naar-analoogomzetter nodig, ook wel DAC genoemd.
De 3,5 mm jack is de bekende hoofdtelefoonaansluiting van laptops, smartphones, pc’s en draagbare audioapparatuur. Een kabel met aan beide kanten een 3,5 mm stereo jack is geschikt voor bijvoorbeeld een telefoon naar een speaker, autoradio of versterker met AUX-ingang.
Let op het aantal zwarte ringen op de stekker. Een stereo-audiostekker heeft doorgaans twee ringen en voert links en rechts geluid door. Een stekker met drie ringen kan naast stereo ook een microfoonsignaal dragen, zoals bij een headset. Dat is vooral relevant bij laptops, gameconsoles en telefoons met een gecombineerde headsetaansluiting.
De grotere 6,35 mm jack wordt veel gebruikt bij hifi-versterkers, studiohoofdtelefoons, instrumenten en mengpanelen. Voor een hoofdtelefoon met 3,5 mm stekker op een versterker met 6,35 mm aansluiting is een eenvoudige verloopadapter vaak voldoende, zolang het om dezelfde analoge stereotoepassing gaat.
Bij gitaren en professionele apparatuur kan een jackaansluiting mono of stereo zijn. Een instrumentkabel met een mono TS-stekker is iets anders dan een stereo hoofdtelefoonkabel met TRS-stekker. Kijk daarom niet alleen naar de diameter van de plug, maar ook naar de toepassing en het aantal ringen.
Tulpstekkers, ook RCA genoemd, zijn herkenbaar aan de rode en witte of zwarte connector. Rood is normaal gesproken het rechterkanaal, wit of zwart het linkerkanaal. Deze aansluiting zit op veel versterkers, cd-spelers, platenspelers, actieve subwoofers en oudere televisies.
Een kabel van 3,5 mm jack naar 2 x tulp is geschikt om een apparaat met hoofdtelefoon- of line-uitgang aan te sluiten op een versterker met analoge AUX-, CD- of LINE-ingang. Sluit een platenspeler niet zomaar op iedere tulpingang aan. Heeft de platenspeler geen ingebouwde voorversterker, dan is een PHONO-ingang of losse phono-voorversterker nodig. Het geluid klinkt anders zeer zacht en dun.
XLR is de standaard bij microfoons, PA-apparatuur, actieve monitoren en professionele mengpanelen. De ronde connector heeft meestal drie pinnen en is ontworpen voor een gebalanceerd signaal. Daardoor is XLR minder gevoelig voor storingen bij langere kabeltrajecten dan veel ongebalanceerde aansluitingen.
Een XLR-kabel is niet automatisch beter voor iedere installatie. Voor een gewone stereo-installatie thuis heeft XLR alleen meerwaarde als beide apparaten werkelijk een gebalanceerde XLR-aansluiting gebruiken. Een adapter naar tulp of jack kan nodig zijn, maar maakt een ongebalanceerd apparaat niet ineens gebalanceerd.
Een optische audiokabel, vaak Toslink genoemd, wordt veel gebruikt tussen televisie, soundbar, versterker, gameconsole en DAC. De kabel transporteert het signaal via licht en is daardoor ongevoelig voor elektrische storingen. Verwijder altijd de beschermdopjes voordat u de kabel plaatst en forceer de connector niet: Toslink past maar op één manier.
Optisch is geschikt voor stereo PCM en vaak ook voor Dolby Digital of DTS in gecomprimeerde vorm. Voor formaten met hogere bandbreedte, zoals ongecomprimeerd meerkanaals geluid of bepaalde Dolby Atmos-opstellingen, is HDMI eARC meestal de betere keuze. Controleer ook de instellingen van de televisie. Als de versterker geen Dolby Digital ondersteunt, moet de tv-uitgang vaak op PCM staan.
Coaxiaal digitaal audio gebruikt vaak dezelfde RCA-vorm als analoge tulp, maar het is niet dezelfde kabeltoepassing. De aansluiting is meestal oranje gemarkeerd en draagt één digitaal signaal. Sluit een digitale coax-uitgang alleen aan op een digitale coax-ingang.
Hoewel een standaard RCA-kabel soms een kort traject kan laten werken, is een echte 75 ohm digitale coaxkabel de juiste keuze. Die is gemaakt voor betrouwbare overdracht van het digitale signaal, vooral bij langere lengtes.
HDMI is vooral bekend voor beeld en geluid naar een televisie, maar met ARC of eARC kan de tv ook geluid terugsturen naar een soundbar of AV-receiver. Dit is praktisch wanneer meerdere apparaten, zoals een decoder en spelcomputer, op de tv zijn aangesloten. U hebt dan vaak maar één HDMI-kabel tussen tv en soundbar nodig.
ARC ondersteunt de gangbare audioformaten, maar eARC biedt meer bandbreedte. Voor een moderne soundbar met ruimtelijk geluid kan eARC nodig zijn. Beide apparaten moeten deze functie ondersteunen en de juiste HDMI-poort gebruiken. Die poort is meestal duidelijk gemarkeerd met ARC of eARC. Ook HDMI-CEC moet soms worden ingeschakeld om volume en automatisch in- en uitschakelen goed te laten werken.
USB-audio komt voor bij USB-headsets, microfoons, externe geluidskaarten en DAC’s. Hierbij vervoert de USB-kabel digitale data en vaak ook voeding. Een USB-C-naar-3,5 mm adapter bevat bij veel moderne telefoons een DAC. Een eenvoudige passieve adapter werkt alleen bij apparaten die analoog geluid via USB-C ondersteunen, en dat is lang niet altijd het geval.
Bij een USB-microfoon of USB-headset kiest de computer het apparaat meestal automatisch. Werkt dat niet, controleer dan in de geluidsinstellingen of het juiste invoer- en uitvoerapparaat is geselecteerd.
Hier gaat het regelmatig mis. Actieve speakers hebben een ingebouwde versterker en verwachten meestal een lijnsignaal via jack, tulp, XLR of soms optisch. Passieve speakers hebben juist een versterkt luidsprekersignaal nodig van een versterker of receiver. Daarvoor gebruikt u luidsprekerkabel, geen tulp- of AUX-kabel.
Let bij luidsprekerkabel op de plus- en minaanduiding. Sluit beide speakers op dezelfde manier aan: plus op plus en min op min. Bij omgekeerde polariteit spelen de speakers wel, maar kan het laag minder krachtig klinken en wordt het stereobeeld minder nauwkeurig.
Voor korte afstanden in huis is 2 x 1,5 mm² luidsprekerkabel vaak voldoende. Bij langere kabels, hogere vermogens of zwaardere speakers is 2 x 2,5 mm² een logischere keuze. Banaanstekkers maken aansluiten sneller en overzichtelijker, maar zijn niet verplicht. Controleer vooraf of de aansluitterminals van uw versterker en speakers hiervoor geschikt zijn.
Een adapter is handig als de signalen compatibel zijn. Een 3,5 mm naar 6,35 mm adapter voor een hoofdtelefoon is een goed voorbeeld. Ook een 3,5 mm jack naar 2 x RCA-kabel werkt probleemloos wanneer u een analoge line-uitgang met een analoge line-ingang verbindt.
Bij digitaal en analoog is meer nodig. Wilt u het optische geluid van een tv afspelen via een oudere versterker met rode en witte tulpingangen, kies dan een optisch-naar-analoog converter. Let daarbij op de ondersteunde formaten. Veel eenvoudige converters verwerken alleen PCM stereo. Zet de tv dan eveneens op PCM, anders blijft het stil.
Voor een verbinding tussen een smartphone zonder koptelefoonaansluiting en een AUX-ingang is een USB-C- of Lightning-naar-3,5 mm audioadapter nodig die geschikt is voor uw toestel. Controleer of de adapter daadwerkelijk audio-uitvoer ondersteunt en geen adapter is die alleen bedoeld is voor laden of data.
Geen geluid betekent niet automatisch dat de kabel defect is. Controleer eerst of de juiste bron is geselecteerd op de versterker, soundbar of televisie. Kijk daarna of de volumeregeling van zowel bron als ontvanger open staat en of de stekkers volledig zijn aangesloten.
Hoorbaar gebrom bij analoge apparatuur ontstaat vaak door een aardlus. Dit kan voorkomen wanneer meerdere apparaten op verschillende stopcontacten zijn aangesloten. Een andere kabelroute, een goede aardeaansluiting of een ground loop isolator kan helpen. Gebruik bij een platenspeler ook de aparte aarddraad wanneer zowel platenspeler als versterker daarvoor een aansluiting hebben.
Kraakjes of wegvallend geluid wijzen vaak op een beschadigde kabel, vervuilde connector of te scherpe knik. Vervang de kabel niet blind: test eerst met een andere ingang of een ander apparaat. Zo weet u of het probleem in de kabel, de bron of de ontvanger zit.
Meet voor u bestelt beide aansluitingen, bepaal of het signaal analoog of digitaal is en controleer de benodigde kabellengte. Met die drie gegevens vindt u bij Kabelmaxx sneller een kabel, adapter of converter die direct past bij uw installatie.
