Een speaker die af en toe wegvalt, kraakt of minder vol klinkt, heeft niet altijd een defecte versterker of luidspreker. Vaak zit het probleem in een slecht voorbereide kabel. Luidsprekerkabels correct strippen kost per ader maar enkele seconden, maar voorkomt losse koperdraden, slecht contact en kortsluiting bij de aansluiting.
Het doel is eenvoudig: voldoende blank koper voor een stevige verbinding, zonder dat de isolatie beschadigd raakt of losse draadjes de andere pool kunnen raken. Dat geldt voor een eenvoudige stereo-opstelling in de woonkamer, maar net zo goed voor een installatie met meerdere speakers, een receiver of een versterker in een horecaruimte.
Voor de meeste luidsprekerkabels is een degelijke striptang de beste keuze. Kies een model dat geschikt is voor soepele koperen aders en de gebruikte kabeldikte. Veel speakerkabel bestaat uit fijnaderig koper. Met een bot mes of een combinatietang snijdt u dan snel in de koperdraadjes, terwijl juist die volledige ader nodig is voor een betrouwbaar contact.
Een kniptang of kabelschaar is handig om de kabel eerst recht af te knippen. Daarnaast hebt u eventueel adereindhulzen en een krimptang nodig. Adereindhulzen zijn niet verplicht, maar bij schroefklemmen kunnen ze een nette oplossing zijn voor zeer fijnaderige kabel. Bij banaanstekkers hangt het af van het type stekker of een huls wenselijk is.
Werk altijd met een losgekoppelde versterker of receiver. Zet het apparaat uit en haal de stekker uit het stopcontact voordat u kabels aansluit of aanpast. Een luidsprekeruitgang levert meestal geen gevaarlijke netspanning, maar kortsluiting kan wel de eindtrap van een versterker beschadigen.
Bij de meeste aansluitingen is 8 tot 12 millimeter blank koper voldoende. Controleer bij banaanstekkers, spades of veerklemmen altijd hoeveel koper daadwerkelijk in de aansluiting verdwijnt. Strip niet standaard extra lang. Een lange blootliggende ader ziet er misschien praktisch uit, maar vergroot de kans dat koper buiten de klem uitsteekt of de andere aansluiting raakt.
Voor veerklemmen is ongeveer 8 millimeter doorgaans genoeg. Bij een schroefterminal kan 10 millimeter beter passen, omdat u de ader daar volledig onder de klem wilt plaatsen. Voor een banaanstekker volgt u de maat van de stekker. Sommige modellen klemmen de kabel vast met een schroef, andere gebruiken een krimpverbinding.
De kabeldikte speelt ook mee. Een kabel van 0,75 mm² is bruikbaar voor korte lengtes en beperkte vermogens. Voor langere afstanden of zwaardere speakers wordt vaak 1,5 mm² of 2,5 mm² gebruikt. Dikkere kabel heeft een grotere ader, maar hoeft niet langer gestript te worden. De maat van de aansluiting bepaalt de striplengte, niet alleen de kabeldikte.
Knip eerst het uiteinde recht af. Een platgedrukt of rafelig einde is lastiger in een striptang te plaatsen en maakt het moeilijker om alle draadjes netjes in een connector te krijgen. Zorg ook dat beide aders voldoende lengte hebben om ontspannen bij de speaker of versterker uit te komen. Een kabel die strak staat, trekt sneller uit een klem los.
Speakerkabel bestaat meestal uit twee naast elkaar liggende aders. Trek of knip deze over ongeveer 3 tot 5 centimeter van elkaar los. Daardoor kunt u beide uiteinden afzonderlijk strippen en aansluiten.
Let direct op de markering. Eén ader heeft vaak een gekleurde streep, ribbel, tekst of afwijkende isolatie. Deze markering helpt u om plus en min overal hetzelfde aan te sluiten. Het maakt elektrisch niet uit welke zijde u als plus kiest, zolang u aan beide kanten consequent blijft.
Kies de opening die past bij de doorsnede van de koperen ader, niet bij de buitenmaat van de complete kabel. Bij een automatische striptang klemt u de isolatie in en trekt u de tang gecontroleerd dicht. Bij een handmatige tang draait u de tang hooguit licht rond de isolatie voordat u deze verwijdert.
Voelt de tang alsof hij diep in het koper snijdt? Kies dan een ruimere stand. Glijdt de isolatie niet los? Gebruik dan een iets kleinere stand of controleer of u de juiste kabelopening gebruikt.
Plaats de tang op circa 8 tot 12 millimeter van het kabeluiteinde en trek het afgeknipte stukje isolatie recht van de ader af. Trek niet schuin en ruk niet aan de kabel. Bij soepele kabel voorkomt u zo dat afzonderlijke koperdraadjes meegetrokken of geknakt worden.
Controleer het blanke koper direct. De draadjes moeten heel zijn en hun oorspronkelijke dikte behouden. Ziet u ingesneden, gebroken of ontbrekende draadjes, knip het uiteinde dan af en begin opnieuw. Een ader met minder koper kan warmer worden en maakt minder goed contact, vooral bij hogere vermogens.
Draai de losse koperdraden zachtjes tussen duim en wijsvinger tot één compacte bundel. Niet te strak. Een hard gedraaide ader wordt stijf en kan bij herhaald buigen breken. Het doel is alleen te voorkomen dat fijne draadjes uitwaaieren wanneer u de kabel in een klem of stekker steekt.
Vertin het uiteinde liever niet als u een schroefklem gebruikt. Tin kan na verloop van tijd vervormen onder druk, waardoor de verbinding losser komt te zitten. Een goed gedraaide koperader of een passend geperste adereindhuls is meestal betrouwbaarder.
Steek het blanke koper volledig in de aansluiting. Bij een schroefterminal mag buiten de klem geen koper zichtbaar zijn. Draai de schroef stevig vast, maar gebruik geen overmatige kracht. Te hard aandraaien kan de ader beschadigen of een kunststof aansluiting kapotdrukken.
Controleer daarna beide kanten van de kabel. Geen enkel koperhaartje mag de andere pool kunnen raken. Trek voorzichtig aan de kabel om te testen of hij vastzit. Herhaal dezelfde polariteit bij de speaker en de versterker: bijvoorbeeld gemarkeerde ader op rood of plus, ongemarkeerde ader op zwart of min.
De meest voorkomende fout is een te lange striplengte. Daarbij steekt koper buiten de klem uit, met kortsluiting als mogelijk gevolg. Vooral achter een receiver, waar aansluitingen dicht naast elkaar zitten, is dat een reëel risico.
Ook verwisselde polariteit komt veel voor. Als één speaker omgekeerd is aangesloten, spelen de speakers niet automatisch kapot. Wel kunnen lage tonen dunner klinken en kan het stereobeeld minder duidelijk worden. Dit heet uit fase aansluiten. Controleer daarom de markering van de kabel voordat u alles wegwerkt achter een meubel of in een kabelgoot.
Een derde fout is het gebruik van beschadigde of geoxideerde koperdraden. Is een oud kabeluiteinde donker, groenig of bros, knip dan een stukje af tot u weer schoon koper ziet. Bij installatiekabel die jarenlang in een vochtige ruimte lag, is vervangen vaak verstandiger dan alleen opnieuw strippen.
De beste afwerking hangt af van de aansluiting en hoe vaak u de set verplaatst. Veerklemmen zijn snel en praktisch voor dunne, soepele kabel. Schroefterminals geven een stevige verbinding met blank koper, spades of banaanstekkers. Banaanpluggen zijn vooral handig als u apparatuur regelmatig aansluit, loskoppelt of achter een lastig bereikbaar meubel staat.
Adereindhulzen zijn vooral nuttig wanneer fijnaderige kabel onder een schroefklem moet. Ze houden de draadjes bijeen en geven een nette aansluiting, maar u moet wel de juiste hulsmaat en krimptang gebruiken. Een te grote huls klemt niet goed; een te kleine huls beschadigt de ader. Bij een banaanstekker die zelf met een schroef klemt, is een kale, licht samengedraaide ader vaak voldoende.
Zet na het aansluiten de versterker eerst op laag volume aan. Luister of beide speakers spelen en controleer of het geluid stabiel blijft. Slaat een versterker direct in beveiliging, zet hem dan uit en controleer de kabeluiteinden op los koper of een verwisselde aansluiting.
Neem vooral bij een permanente installatie de tijd om elk kabeluiteinde netjes af te werken. Een strakke, korte striplengte en een vaste polariteit leveren meer op dan een snelle aansluiting die u later opnieuw moet oplossen.
