Een netwerkkast met losse kabels die rechtstreeks in een switch verdwijnen, werkt vaak prima – totdat u een aansluiting moet terugvinden, vervangen of uitbreiden. Met een patchpaneel brengt u structuur aan tussen de vaste netwerkkabels in muur, vloer of plafond en de actieve apparatuur. Deze patchpanelen gids helpt u gericht kiezen, zonder meer poorten, afscherming of montagemateriaal te kopen dan nodig is.
Een patchpaneel is een passief verdeelpunt voor vaste netwerkkabeling. Aan de achterzijde sluit u de installatiekabels aan. Aan de voorzijde zitten genummerde RJ45-poorten. Met korte patchkabels verbindt u die poorten vervolgens met een switch, router, NAS, telefooncentrale of ander netwerkapparaat.
Het grote voordeel zit niet in hogere internetsnelheid. Een patchpaneel maakt uw installatie vooral overzichtelijker en beter te onderhouden. De stugge installatiekabel hoeft niet telkens in en uit een switch. Bij een storing test u één poort, leest u de nummering af en weet u sneller welke kamer of werkplek erbij hoort.
Voor een enkele kabel naar één access point is een patchpaneel niet altijd nodig. Bij meerdere kamers, werkplekken, camera’s of access points is het wel de nette en praktische keuze. Zeker in een meterkast of 19 inch-netwerkkast voorkomt het onnodig zoekwerk.
Tel niet alleen de aansluitingen die u vandaag gebruikt. Tel ook de kabels die al zijn aangelegd maar nog niet actief zijn, plus ruimte voor uitbreiding. Een woning met kabels naar woonkamer, slaapkamers, zolder en twee access points komt al snel uit op twaalf tot zestien aansluitingen. Dan is een 24-poorts patchpaneel vaak logischer dan een 12-poorts uitvoering die direct vol zit.
De meest voorkomende formaten zijn 12, 24 en 48 poorten. Voor thuisgebruik en kleine kantoren is 24 poorten meestal een goede middenweg. Een 48-poorts model is vooral interessant wanneer veel werkplekken, IP-camera’s, VoIP-telefoons of meerdere verdiepingen samenkomen in één kast.
Let ook op de beschikbare ruimte. Een standaard patchpaneel voor een 19 inch-kast is meestal 1U hoog. Eén U is 4,45 cm rackhoogte. Onder het paneel is ruimte nodig voor de switch en bij voorkeur voor kabelmanagement. In een kleine wandkast kan die extra ruimte bepalend zijn. Heeft u geen 19 inch-kast, dan is een wandgemonteerd patchpaneel of een compacte keystonehouder vaak geschikter.
De categorie van het patchpaneel moet passen bij de prestaties die u verwacht en bij de kabel die u aanlegt. Cat5e is geschikt voor gigabitnetwerk over de gebruikelijke kabellengtes en is voor eenvoudige thuisnetwerken nog bruikbaar. Voor nieuwe aanleg is Cat6 doorgaans de verstandigere keuze. Dit biedt meer marge en is geschikt voor veel moderne gigabitinstallaties.
Wilt u 10 Gigabit Ethernet betrouwbaar ondersteunen, dan komt Cat6a in beeld. Cat6a is ontworpen voor 10 GbE tot 100 meter en is daarom een logische keuze voor een nieuw kantoor, een netwerk met snelle NAS-opslag of een installatie die lang mee moet gaan. Dat betekent niet dat elke woning direct Cat6a nodig heeft. De kabel is dikker, minder flexibel en de onderdelen zijn vaak duurder. Bij korte afstanden kan Cat6 in de praktijk voldoende zijn, maar controleer dan altijd de specificaties van kabel, patchpaneel en connectoren als geheel.
Meng categorieën liever niet zonder reden. Een Cat6a-patchpaneel met Cat5e-installatiekabel maakt de kabel in de muur niet beter. De zwakste schakel bepaalt wat de verbinding aankan. Gebruik daarom bij voorkeur dezelfde categorie voor installatiekabel, patchpaneel, keystones en wandcontactdozen.
Deze keuze bepaalt vooral hoe u de kabels afmonteert en hoe flexibel uw opstelling is.
Een LSA-patchpaneel heeft aan de achterzijde vaste aansluitstroken. U legt iedere ader volgens het kleurenschema in de juiste sleuf en drukt deze vast met een LSA- of punch-downgereedschap. Dit type is compact, degelijk en vaak voordelig per poort. Het is geschikt voor een vaste installatie waarbij het poortenaantal en de toepassing grotendeels bekend zijn.
Een keystone patchpaneel is leeg en wordt gevuld met losse keystone modules. U kunt RJ45-keystones plaatsen, maar afhankelijk van het paneel ook andere aansluitingen gebruiken, zoals coax, HDMI, USB of glasvezel. Dat is handig wanneer niet iedere positie een netwerkaansluiting hoeft te zijn of wanneer u later iets wilt wijzigen. Houd er rekening mee dat keystones per stuk worden gekocht en dat niet ieder merk of model zonder meer in elk paneel past. Controleer de maatvoering en bevestigingswijze.
Voor een standaard netwerkverdeling met uitsluitend RJ45 is een vast LSA-patchpaneel efficiënt. Voor een multifunctionele kast, een kleine technische ruimte of een installatie die nog kan veranderen, biedt een keystone patchpaneel meer vrijheid.
Afscherming is een punt waar veel onnodige fouten ontstaan. UTP-kabel heeft geen afscherming. Bij afgeschermde kabels ziet u aanduidingen als F/UTP, S/FTP of STP. Die afscherming kan helpen bij omgevingen met elektromagnetische storingen, bijvoorbeeld naast krachtstroom, frequentieregelaars of veel industriële apparatuur.
In een normale woning is UTP meestal voldoende. In een kantoor of technische omgeving kan afgeschermde bekabeling verstandig zijn, maar dan moet de volledige keten daarop zijn ingericht. Gebruik dus een afgeschermd patchpaneel, afgeschermde keystones en geschikte patchkabels. Bovendien moet de afscherming correct worden geaard volgens de installatierichtlijnen.
Een afgeschermd onderdeel in een verder niet-afgeschermde installatie biedt meestal weinig voordeel. Slechte of onvolledige aarding kan juist ongewenste storingen veroorzaken. Kies daarom niet automatisch voor STP omdat het luxer klinkt. Kies het type dat past bij de kabelroute en de omgeving.
RJ45-installatiekabels worden aangesloten volgens T568A of T568B. Beide standaarden functioneren technisch goed, zolang u aan beide uiteinden dezelfde volgorde gebruikt. In Nederland komt T568B veel voor, maar controleer altijd bestaande wandcontactdozen en documentatie voordat u een nieuw patchpaneel afmonteert.
De aderparen moeten zo dicht mogelijk bij de LSA-aansluiting getwist blijven. Draait u de aders te ver uit elkaar, dan neemt de kans op kwaliteitsverlies toe, vooral bij hogere snelheden. Trek ook niet te hard aan de kabel en houd rekening met de minimale buigradius. Installatiekabel is bedoeld voor vaste aanleg en is minder flexibel dan een patchkabel.
Werk per kabel zorgvuldig: strip alleen zo ver als nodig, volg het kleurenschema op het paneel en druk de aders volledig vast. Een LSA-tool snijdt de uitstekende ader meestal direct af. Noteer daarna het poortnummer en de bestemming. Een label als `07 – werkkamer` is bij onderhoud veel waardevoller dan een ongebruikte poort waarvan niemand de route kent.
Van het patchpaneel naar de switch gebruikt u soepele patchkabels. Kies korte lengtes die voldoende speling geven, maar geen grote kabelbundel vormen. Te lange kabels maken de kast rommelig en bemoeilijken het volgen van verbindingen. Met verschillende kleuren kunt u functies herkenbaar houden, bijvoorbeeld één kleur voor access points, één voor camera’s en één voor gewone netwerkpoorten.
Power over Ethernet, of PoE, gaat probleemloos door een geschikt patchpaneel en een geschikte installatiekabel. Daarmee kunt u bijvoorbeeld een access point, IP-camera, deurbel of VoIP-telefoon via dezelfde netwerkkabel van data en voeding voorzien. Het patchpaneel levert zelf geen stroom. De PoE-switch of PoE-injector doet dat.
Controleer bij PoE wel of de switch voldoende totaal vermogen heeft voor alle aangesloten apparaten. Ook is een degelijke koperen kabel essentieel. Vermijd CCA-kabel, waarbij aluminium met een koperlaag wordt gebruikt. Voor vaste netwerkinstallaties en PoE is volledig koperen installatiekabel de betrouwbare keuze.
Test iedere aansluiting voordat u de kast sluit of kabels wegwerkt. Een eenvoudige netwerkkabeltester controleert of alle acht aders op de juiste positie uitkomen. Dat vindt onderbrekingen, verwisselde aders en slechte contacten snel. Voor certificering van een professionele Cat6a- of 10GbE-installatie is gespecialiseerde meetapparatuur nodig, maar voor de meeste thuis- en kleinzakelijke installaties is een basistester al zeer nuttig.
Monteer waar mogelijk een kabelmanagementpaneel tussen patchpaneel en switch. Zo leidt u de patchkabels direct langs de juiste poorten in plaats van ze voor de apparatuur te laten hangen. Houd voedingskabels en netwerkkabels zo veel mogelijk gescheiden, vooral wanneer ze over langere afstand parallel lopen.
Een goed patchpaneel hoeft niet ingewikkeld te zijn. Kies de categorie bij uw kabel en snelheid, het poortenaantal bij uw groei en de afmonteermethode bij uw situatie. Met duidelijke labels, korte patchkabels en een geteste aansluiting blijft uw netwerk ook na een uitbreiding overzichtelijk – precies het moment waarop een nette installatie zich terugbetaalt.
